• Document: SYMBOLIKA ŚWIATŁA W LITURGII
  • Size: 18.85 MB
  • Uploaded: 2019-07-19 20:26:12
  • Status: Successfully converted


Some snippets from your converted document:

STUDIA PŁOCKIE tom XXXVIII/2010 Ks. Andrzej Rojewski SYMBOLIKA ŚWIATŁA W LITURGII Wprowadzenie Chrześcijańska symbolika światła wyrasta z jego symboliki naturalnej oraz symboliki nadanej przez Stary Testament. Z tej pierwszej czerpali obficie nasi starsi bracia w wierze przebywając w Egipcie i żyjąc między wieloma ludami. Tej jednak symbolice nadawali konkretne znaczenia, pod wpływem objawienia Boże- go. Podobnie postępował lud Boży Nowego Testamentu, pamiętając istotnie o tym, że ostateczną interpretacją symbolu jest Jezus Chrystus, Odkupiciel świa- ta, posłany do ludzi przez Ojca. Dlatego podejmując problem zawarty w tytule opracowania staramy się w każdym jego punkcie ukazać potrójny aspekt podsta- wowych symboli liturgii: ognia, światła i słońca, a mianowicie: aspekt naturalny, religijny i chrześcijański. I. Podstawowe symbole światła w liturgii Jak wyżej zaznaczono, istotnymi symbolami światła w liturgii są: ogień, świa- tło i słońce. Stąd w pierwszej części opracowania na nich skupimy uwagę. Drugą natomiast część poświęcimy symbolice ognia, światła i słońca w obchodach roku liturgicznego. 1. Ogień - symbol Boga Żywego Ogień jest nieodzowny dla życia człowieka. Jako element ogrzewający i oczysz- czający należy do najbardziej pierwotnych, a zarazem niezwykłych zjawisk i do- świadczeń ludzkiego życia. Jego niezwykłość wynika między innymi z faktu, że „nie można go zmieszać z czymkolwiek, ani czymkolwiek zanieczyścić" 1 . ' D. Forstner, Świat symboliki chrześcijańskiej, Warszawa 1990, s. 72. 168 Ks. Andrzej Rojewski 1.1. Naturalna symbolika ognia Naturalna symbolika ognia wywodzi się z obserwacji samego zjawiska oraz skutków, jakie on sprawia. Jest nieodzowny dla życia ludzkiego. Nie traci na sile, gdy czerpie się z niego, aby zapalić nowy płomień. Ogień trawi wszystko, co zbli- ży się do niego, bądź przenika żarem przedmioty d o niego zbliżone. Szerzy się z wielką szybkością, a jego płomienie zawsze kierują się ku górze. W postaci ogni- ska był centrum życia rodzinnego 2 . Jedne przedmioty topi, inne spopiela, a jesz- cze inne hartuje. Jak zauważa autor Księgi Przysłów, ogień nigdy nie mówi „dość" (30,16). Jego siła oczyszczająca jest nawet bardziej doskonała niż siła wody. Dla- tego ogniem, według przestarzałej metody leczniczej, leczono niektóre choroby np. wypalano zainfekowane rany, bądź korzystano z jego ciepła w wypadku silnej gorączki 3 . Biegano też z płonącymi pochodniami dla odpędzenia zarazy 4 . Cieszo- no się ciepłem ognia. Przeciwieństwem błogosławionych skutków ognia była groza jego potęgi: po- chłanianie ludzi, śmiertelne skutki poparzeń i niszczenie materialnego dobytku człowieka 5 . 1.2. Religijna symbolika ognia Dla wielu ludów pogańskich ogień był niezwykłym darem Boga. Wyrażają to przekonanie różnorakie mity np. o Prometeuszu 6 . Ogień był i jest nie tylko sym- bolem Boga, ale wręcz czymś istotowo boskim i godnym czci. Stąd stanowił on także element powszechnej czci Boga, czego przejawem jest istnienie w starożyt- ności wielu kultów ognia 7 . W religii mojżeszowej, jak zauważa B. Nadolski, ogień jest przede wszystkim „znakiem obecności boskiej, podstawowym elementem teofanii, znakiem święto- ści, do której śmiertelny człowiek nie ma dostępu (góra Horeb - Synaj, krzak go- rejący, zawarcie przymierza z Abrahamem, obecność czuwającego Boga podczas wędrówki przez pustynię: W j 13,21-22; 14,24; 24,15-17; 40,34-38; Ne 9,12-19). Ogień jest widzialnym znakiem Niewidzialnego (Iz 6,1-7; Ez 1,27-28)"®. 2 To powiązanie występuje do dziś w modlitwie błogosławieństwa ognia w liturgii Wielkiej Soboty. Zob. A. Rojewski, Błogosławieństwo światła i świecy, „Roczniki Teologiczne" 45 (1998), z. 8, s. 338. 3 Zob. B. Prus, Anielka. 4 D. Forstner, Świat symboliki ..., dz. cyt., s. 73: „Także w chrześcijańskiej Europie niektó- re zwyczaje ludowe, jak np. palenie ogni świętojańskich, przypominają o magicznym działaniu, które przypisywano temu żywiołowi, bądź to pomnażaniu siły słońca, bądź to odżegnywaniu wpływów demonicznych". 5 Tamże. 6 M. Kunzler, Liturgia Kościoła, Poznań 1999, s. 234. 7 D. Forstner, Świat symboliki..., dz. cyt., s. 73. 8 B. Nadolski, Leksykon liturgii, Poznań 2006, s. 393. P. Rado, Enchiridion liturgicum, T. 1. Romae 1966, s. 74. Symbolika światła w liturgii 169 Jahwe wybrał ogień, który w spos

Recently converted files (publicly available):