• Document: Plan ogólny zabudowania Poznania ( ) na tle europejskiej teorii i praktyki budowy miast
  • Size: 1.04 MB
  • Uploaded: 2019-01-12 01:25:25
  • Status: Successfully converted


Some snippets from your converted document:

Plan ogólny zabudowania Poznania (1931-1939) na tle europejskiej teorii i praktyki budowy miast Grażyna Kodym-Kozaczko Mieczysław Kozaczko Poznań, Polska Nowoczesne planowanie urbanistyczne w Poznaniu rozpoczyna w 1902 roku decyzja cesarza Wilhelma II o likwidacji zachodniej czę- ści wewnętrznego pierścienia umocnień pruskiej twierdzy pierścieniowo-fortowej, które przez prawie trzy ćwierci XIX wieku stały na prze- szkodzie racjonalnego rozwoju miasta. Projek- ty zabudowy terenów pofortecznych oraz plan strefowy powiększonego o podmiejskie gminy miasta wykonał w 1903 roku najwybitniejszy niemiecki urbanista Josef H. Stübben1 (il.1). Odzyskanie niepodległości wiązało się ze zmianą funkcjonalnego i przestrzennego kierunku ciążenia Poznania z zachodniego na wschodni. W 1925 roku przyłączono do niego siedem podmiejskich gmin. Prawie dwukrotnie powiększono powierzchnię miasta - z 3405 do 6736 ha - w tym głównie na prawym brzegu Warty (do 1975 ha), gdzie od końca XIX wieku intensywnie rozwijał się przemysł2 (il.2). Pierwszy „Plan ogólny zabudowania mia- sta Poznania” w 1929 roku opracował Sylwe- ster Pajzderski - kierownik Wydziału Rozbudo- wy Miasta. Ogólne założenia autor przedstawił w artykule zamieszczonym w „Księdze pamiąt- kowej miasta Poznania”3. Strukturę przestrzen- ną urbanizacji miał stanowić klinowy system zieleni, oparty na dolinach rzecznych. Koncep- cja współgrała z pojawiającymi się od końca XIX wieku modelami rozwoju miast. W 1898 roku Teodor Fritsch przedstawił schemat „mia- 1. Kodym-Kozaczko G., Rozwój przestrznny Poznania w pla- nowaniu urbanistycznym w latach 1900-1990, [w:] Architektura i urbanistyka Poznania w XX wieku, pod red. T. Jakimowicz, Poznań 2005, s. 21-30. 1. Plan strefowy Poznania H.J. Stűbbena (1903). Archiwum 2. Abt S., Ludność. Struktura demograficzna miasta, [w:] Dzie- je Poznania, t. 2, pod red. J. Topolskiego i L. Trzeciakowskiego, Państwowe w Poznaniu, Plany miasta Poznania. Warszawa-Poznań 1998, s. 994-5. 3. Pajzderski S., Rozbudowa miasta Poznania, [w:] Księga pa- miątkowa miasta Poznania, Poznań 1929, s. 507-511. 105 sta przyszłości” z 6 klinami zieleni wnikającymi maty A. Radinga, M. Wagnera, M. Berga plany do wnętrza, zlokalizowanymi poza korytarzami ogólne Wrocławia, Warszawy i in. infrastruktury4. Następnie liczne wersje koncen- Krytyka planu Pajzderskiego, przeprowa- tryczno-radialnych modeli urbanizacji pojawiły dzona w ramach Koła Architektów przez Włady- się w opracowaniach teoretycznych oraz pro- sława Czarneckiego doprowadziła do rozpisania jektach. Przykładem są projekty w konkursie na w 1930 roku konkursu urbanistycznego na „Pro- rozbudowę Wielkiego Berlina z 1910 roku, sche- jekt regulacji i zabudowy miasta Poznania” dla 800 tys. mieszkańców. 4. Reiner T. A. , The Place of the Ideal Community in Urban Plan- Rozstrzygnięcie było wielkim triumfem war- ning, Philadelphia 1963, s. 36-39. szawskiego środowiska urbanistycznego. Więk- 2. Plan Poznania z 1929 roku z perspektywą terenów PWK. Plany Poznania z lat 1803-1977, cykl Gazety Wyborczej-Poznań, 2003 (reprodukcja ze zbiorów Biblioteki Uniwersyteckiej w Poznaniu). szość laureatów głównych nagród była absolwentami Wydziału Architektury Po- litechniki Warszawskiej lub uczestniczyła w pracach nad kolejnymi edycjami planu ogólnego Warszawy. Nowoczesne, funk- cjonalistyczne zasady planowania miasta zastosowane przez młodych uczestników konkursu, zostały zaprezentowane już w 1928 roku przez zespół „Planu ogólne- go Wielkiej Warszawy”, kierowany przez Stanisława Różańskiego, w czasopiśmie „Architektura i Budownictwo”5 (il.3). Od- biegały one od tradycyjnych metod pro- jektowych stosowanych dotychczas, m. in. przez architektów pracujących w Mini- sterstwie Robót Publicznych: Adama Kun- cewicza, Romana Felińskiego (autorów projektu rozbudowy Gdyni) oraz Kazimie- rza Saskiego, opartych na planach regu- lacyjnych, ewentualnie strefowych6. Podstawą nagrodzonych projektów były analizy funkcji miasta. Laureaci trze- ciej nagrody: Józef Reński i Władysław Günath zaproponowali zintegrowany pro- mienisto-obwodowy schemat komunika- cji oparty na udoskonalonym systemie drogowym pruskiej twierdzy. Z

Recently converted files (publicly available):